Đọc kết quả đo vàng thế nào? Kara, tuổi vàng và tỷ lệ nguyên tố

Màn hình đo hiển thị những gì?

Trên thiết bị XRF, đầu dò đếm các tia đến từ món hàng và phần mềm chuyển số đếm này thành tỷ lệ. Trên PURIX X1, kara, tuổi vàng và cả 20 nguyên tố hiện trên màn hình trong 30–60 giây.² Nghĩa là kết quả gồm ba phần: phần trăm vàng, tuổi vàng và kara tính từ phần trăm này, và phần trăm các kim loại khác trong hợp kim.

Ba thông tin này liên quan với nhau. Kara biểu thị phần vàng nguyên chất trên thang 24; tuổi vàng biểu thị trên thang 1.000.¹ Vì vậy, việc đọc kết quả luôn bắt đầu từ phần trăm vàng.

Tính tuổi vàng và kara từ phần trăm vàng thế nào?

Phép tính rất đơn giản: tuổi vàng = phần trăm vàng × 10, kara = phần trăm vàng × 24 ÷ 100. Nếu màn hình hiển thị vàng 75%, tuổi vàng là 750 và kara là 18. Bảng dưới đây cho thấy con số tương ứng của các dấu đóng thường gặp; cột kara được tính trực tiếp từ phần trăm.

Nguyên nhân của những chênh lệch nhỏ trong bảng cũng đã được biết. 14 kara lẽ ra phải đúng bằng tuổi vàng 583 (14 ÷ 24), nhưng phần lớn nhà sản xuất theo thông lệ châu Âu và làm 14 kara cao hơn mức đó một chút; vì vậy trên phần lớn trang sức 14 kara, dấu đóng là 585. Tương tự, trên lý thuyết 24 kara là tuổi vàng 1.000, nhưng trong thực tế vàng chỉ có thể được tinh luyện đến độ tinh khiết 999,9.¹

Các nguyên tố khác cho biết điều gì?

Phần ngoài vàng là các kim loại tạo nên hợp kim. Thêm kim loại khác vào vàng nguyên chất giúp vàng bền hơn và cũng có thể làm đổi màu: đồng tạo sắc hồng, còn vàng trắng có được bằng cách pha vàng với các kim loại màu trắng như palladium hoặc bạc.¹ Hợp kim vàng trắng chứa niken chiếm thiểu số và thường chứa thêm các kim loại khác như đồng và kẽm.¹

Bảng gồm các ví dụ về thành phần mà Hội đồng Vàng Thế giới (World Gold Council) nêu là thường dùng trong ngành trang sức; đây không phải cách duy nhất để đạt được màu và kara đó.¹ Đây không phải kết quả đo.

Khi đọc kết quả, hãy xem tỷ lệ các kim loại khác có phù hợp với màu của món hàng và hợp kim dự kiến hay không. Ở trang sức màu vàng, dự kiến có bạc và đồng; ở trang sức màu hồng, dự kiến có một phần đồng rõ rệt.

Nếu kết quả không khớp với dấu đóng thì làm gì?

Con số như 585 hay 750 trên món hàng thường là dấu kara do chính nhà sản xuất đóng; tự nó không thể hiện một phép đo độc lập.³ Nếu kết quả đo khác với dấu đóng, trước khi vội coi kết quả là chắc chắn, hãy làm theo các bước sau:

Giới hạn của kết quả

• Bề mặt được đo. Tia từ các nguyên tố nhẹ thường chỉ đến từ vài micromet trên cùng của món hàng; bề mặt không mang tính đại diện cũng ảnh hưởng đến kết quả.⁶
• Hiệu chuẩn rất quan trọng. Tỷ lệ giữa số đếm và lượng nguyên tố được xác định bằng cách so sánh với các mẫu chuẩn đã biết trước thành phần; vì vậy XRF dựa vào những vật liệu có mẫu chuẩn với thành phần tương tự và được xác định rõ.⁷
• Một điểm chỉ nói về một điểm. Kết quả là thành phần của chỗ được đo; mối hàn hoặc bề mặt được mạ có thể cho kết quả khác với thân món hàng.²⁴

Kết quả hiện trên màn hình; dấu đóng, việc kiểm tra bằng mắt và phép đo được xem xét cùng nhau.

Câu hỏi thường gặp

Mọi giá trị được đo trong điều kiện thử nghiệm của nhà sản xuất và có thể thay đổi tùy theo hình dạng và bề mặt của mẫu.