PURIX
طلای آبکاری‌شده چیست؟
آبکاری طلا روشی برای نشاندن لایه نازکی از طلا روی سطح فلزی دیگر است.1 بیرون قطعه به رنگ طلاست، اما بدنه آن از فلز دیگری است. برای مثال، قطعه نقره آبکاری‌شده با طلا معمولاً با نشاندن لایه‌های مس، نیکل و طلا به ترتیب روی بدنهای از نقره ساخته میشود.1
لایه طلای روی سطح قطعه آبکاری‌شده ممکن است عیاردار باشد؛ اما این عیار نه کل قطعه، بلکه فقط همان لایه نازک را توصیف میکند. به همین دلیل طلای آبکاری‌شده با طلای توپری که همان رنگ را دارد یکی نیست.
انواع آبکاری و ضخامت آن‌ها
ضخامت آبکاری بر حسب میکرون نوشته میشود؛ 1 میکرون یک‌هزارم میلی‌متر است.1 هرچه لایه ضخیمتر باشد، آبکاری بیشتر دوام می‌آورد.1 انواعی که در طلافروشی زیاد به چشم می‌خورند این‌ها هستند:
| نوع | چگونه ساخته میشود | لایه طلا |
|---|---|---|
| طلاکاری بسیار نازک (gold flash, gold wash) | آبکاری بسیار نازک | کمتر از 0.5 میکرون 1 |
| آبکاری طلا (gold plated) | آبکاری | 0.5 میکرون و بیشتر 1 |
| آبکاری ضخیم طلا (heavy gold plated) | آبکاری | 2.5 میکرون و بیشتر 1 |
| Vermeil | آبکاری طلا روی بدنه نقره | دستکم 2.5 میکرون 4 |
| روکش طلای نوردشده (rolled gold plate) | آلیاژ طلا به روش مکانیکی به بدنه متصل میشود | دستکم 1/40 وزن کل فلز 2 |
| طلای مغزیدار (gold filled) | آلیاژ طلا به روش مکانیکی به بدنه متصل میشود | دستکم 1/20 وزن کل فلز 2 |
در طلای مغزیدار و روکش طلای نوردشده، لایه دستکم 10 عیار است و عیار پیش از نام محصول نوشته میشود.2 لایه طلا در قطعه‌های مغزیدار 5 تا 10 برابر ضخیمتر از آبکاری معمولی است؛ بدنه معمولاً از برنج است.3
آستانه‌های وزن و عیار، تعریف‌های راهنمای جواهرات کمیسیون تجارت فدرال آمریکا هستند.24
روی مُهر به چه چیزی نگاه کنیم؟
روی مُهر قطعه‌های آبکاری‌شده و مغزیدار، کنار عیار یک کسر یا کوته‌نوشت دیده میشود. رایج‌ترین مُهرها در طلای مغزیدار 1/20 12K GF و 1/20 14K GF و در روکش طلای نوردشده نشانه‌هایی مانند 1/40 10K RGP هستند.3 طبق راهنمای آمریکا، در آبکاری الکتریکی نیز عیار پیش از نام محصول نوشته میشود؛ مثلاً «12 Karat Gold Electroplate».2
یعنی «12K» یا «14K» روی مُهر، اگر کنارش نشانه‌ای مانند GF یا RGP باشد، عیار لایه سطحی را نشان میدهد، نه عیار کل قطعه را. کسر هم سهم لایه طلا از وزن کل فلز قطعه است: 1/20 یعنی یک‌بیستم وزن.23
آبکاری با گذشت زمان چگونه آشکار میشود؟
عمر آبکاری را ضخامت آن تعیین میکند.1 با استفاده، لایه طلا ساییده میشود و فلز زیرین نمایان میشود. قطعه‌های مغزیدار در استفاده روزانه ممکن است 10 تا 30 سال دوام بیاورند؛ اما لایه طلا سرانجام ساییده میشود و فلز زیرین آشکار میشود.3
حتی بدون ساییدگی هم رنگ ممکن است تغییر کند: در قطعه‌هایی با بدنه نقره، اتم‌های نقره به سمت لایه طلا پخش میشوند؛ مس نیز به طلا نفوذ میکند، اما کندتر از نقره.1 این پخش‌شدن، بسته به ضخامت لایه، ممکن است در طول چند ماه یا چند سال به تیره‌شدن بینجامد.1 دیدن رنگی متفاوت در لبه‌ها یا جاهای ساییده نشانه‌ای برای شک به آبکاری است؛ اما نتیجه قطعی را اندازه‌گیری میدهد.
گام‌به‌گام پشت میز طلافروشی
اندازه‌گیری XRF به قطعه آسیبی نمی‌زند؛ اما با سطح کار میکند.5 به همین دلیل مُهر، نشانه‌های ساییدگی و نتیجه اندازه‌گیری با هم سنجیده میشوند؛ در صورت شک به لایه ضخیم، به نتیجه یک نقطه بسنده نمی‌شود.
پرسش‌های متداول
آیا آبکاری طلا و طلای مغزیدار (gold filled) یکی هستند؟
خیر. در طلای مغزیدار، آلیاژ طلا به روش مکانیکی به بدنه متصل میشود و دستکم 1/20 وزن کل فلز است؛ این لایه 5 تا 10 برابر ضخیمتر از آبکاری معمولی است.
اگر روی مُهر 14K GF نوشته شده باشد، قطعه 14 عیار است؟
خیر. 14K عیار لایه طلای روی سطح است؛ GF نشان میدهد که قطعه طلای مغزیدار است. بدنه از فلز دیگری است.
Vermeil یعنی چه؟
قطعهای است که روی بدنهای از نقره، طلا آبکاری شده است؛ طبق راهنمای آمریکا، لایه طلا باید دستکم 2.5 میکرون باشد.
آیا آبکاری طلا با گذشت زمان از بین میرود؟
بله. ضخامت آبکاری تعیین میکند که چقدر دوام بیاورد؛ در جاهایی که ساییده میشوند لایه از بین میرود و ممکن است فلز زیرین دیده شود.
آیا XRF هر آبکاریای را نشان میدهد؟
XRF سطح را اندازه میگیرد. در صورت آبکاری نازک، فلز پایه زیرین در نتیجه ظاهر میشود؛ اگر به آبکاری ضخیم یا مغزیدار بودن قطعه شک دارید، آن را در چند نقطه اندازه بگیرید؛ ممکن است به آزمون مخرب نیاز باشد.
همه مقادیر در شرایط آزمون سازنده اندازه‌گیری شده‌اند و ممکن است بسته به شکل و سطح نمونه تغییر کنند.
عیار حدس زده نمی‌شود. اندازه‌گیری میشود.
در تحلیل زنده ببینید یک اندازه‌گیری روی صفحه چگونه نمایش داده میشود، یا برای کسب‌وکارتان پیش‌فاکتور بخواهید.