PURIX
Kaplama altın nedir?
Altın kaplama, başka bir metalin yüzeyine ince bir altın katmanı uygulama yöntemidir.1 Parçanın dışı altın rengindedir ama gövdesi başka bir metaldir. Örneğin altın kaplama gümüş bir parça çoğunlukla gümüş bir gövdenin üzerine sırayla bakır, nikel ve altın katmanları uygulanarak yapılır.1
Kaplamalı bir parçada yüzeydeki altın katmanı ayarlı olabilir; ama bu ayar parçanın tamamını değil, yalnızca o ince katmanı anlatır. Bu yüzden kaplama altın, aynı renkteki som altınla aynı şey değildir.
Kaplama türleri ve kalınlıkları
Kaplamanın kalınlığı mikron ile yazılır; 1 mikron, milimetrenin binde biridir.1 Katman ne kadar kalınsa kaplama o kadar uzun dayanır.1 Kuyumculukta sık geçen türler şunlardır:
| Tür | Nasıl yapılır | Altın katmanı |
|---|---|---|
| Altın yaldız (gold flash, gold wash) | Çok ince kaplama | 0,5 mikrondan az 1 |
| Altın kaplama (gold plated) | Kaplama | 0,5 mikron ve üzeri 1 |
| Kalın altın kaplama (heavy gold plated) | Kaplama | 2,5 mikron ve üzeri 1 |
| Vermeil | Gümüş gövde üzerine altın kaplama | En az 2,5 mikron 4 |
| Haddelenmiş altın kaplama (rolled gold plate) | Altın alaşımı gövdeye mekanik yolla bağlanır | Toplam metal ağırlığının en az 1/40'ı 2 |
| Altın dolgu (gold filled) | Altın alaşımı gövdeye mekanik yolla bağlanır | Toplam metal ağırlığının en az 1/20'si 2 |
Altın dolgu ile haddelenmiş altın kaplamada katman en az 10 ayardır ve ürün adının önünde ayar yazılır.2 Altın dolgu parçalardaki altın katmanı, sıradan kaplamadan 5 ila 10 kat kalındır; gövde çoğunlukla pirinçtir.3
Ağırlık ve ayar eşikleri ABD Federal Ticaret Komisyonu'nun kuyum rehberindeki tanımlardır.24
Damgada neye bakılır?
Kaplama ve dolgu parçaların damgasında ayarın yanında bir kesir ya da kısaltma bulunur. Altın dolguda en sık görülen damgalar 1/20 12K GF ve 1/20 14K GF, haddelenmiş altın kaplamada ise 1/40 10K RGP gibi işaretlerdir.3 ABD rehberine göre elektrolizle yapılan kaplamada da ürün adının önünde ayar yazılır; örneğin "12 Karat Gold Electroplate".2
Yani damgadaki "12K" ya da "14K", yanında GF ya da RGP gibi bir işaret varsa parçanın tamamının değil, yüzeydeki katmanın ayarını gösterir. Kesir ise altın katmanının parçanın toplam metal ağırlığındaki payıdır: 1/20, ağırlığın yirmide biri demektir.23
Kaplama zamanla nasıl belli olur?
Kaplamanın ömrünü kalınlığı belirler.1 Kullanıldıkça altın katmanı aşınır ve alttaki metal görünür hâle gelir. Altın dolgu parçalar günlük kullanımda 10 ila 30 yıl dayanabilir; ama altın katmanı sonunda aşınır ve alttaki metal ortaya çıkar.3
Aşınma olmasa da renk değişebilir: gümüş gövdeli parçalarda gümüş atomları altın katmanına doğru yayılır; bakır da altına geçer ama gümüşten daha yavaş.1 Bu yayılma, katmanın kalınlığına göre aylar ya da yıllar içinde kararmaya yol açabilir.1 Kenarlarda ya da aşınan noktalarda farklı renk görmek kaplama şüphesi için bir işarettir; ama kesin sonuç ölçümle verilir.
Kuyumcu masasında adım adım
XRF ölçümü parçaya zarar vermez; ama yüzeyle çalışır.5 Bu yüzden damga, aşınma belirtisi ve ölçüm sonucu birlikte değerlendirilir; kalın katman şüphesinde tek noktadan alınan sonuçla yetinilmez.
Sık sorulanlar
Altın kaplama ile altın dolgu (gold filled) aynı şey mi?
Hayır. Altın dolguda altın alaşımı gövdeye mekanik yolla bağlanır ve toplam metal ağırlığının en az 1/20'si olur; katman sıradan kaplamadan 5 ila 10 kat kalındır.
Damgada 14K GF yazıyorsa parça 14 ayar mı?
Hayır. 14K, yüzeydeki altın katmanının ayarıdır; GF ise parçanın altın dolgu olduğunu gösterir. Gövde başka bir metaldir.
Vermeil ne demek?
Gümüş bir gövdenin üzerine altın kaplanmış parçadır; ABD rehberine göre altın katmanı en az 2,5 mikron olmalıdır.
Kaplama altın zamanla çıkar mı?
Evet. Kaplamanın ne kadar dayanacağını kalınlığı belirler; sürtünen yerlerde katman aşınır ve alttaki metal görünebilir.
XRF her kaplamayı gösterir mi?
XRF yüzeyi ölçer. İnce kaplamada alttaki metal sonuçta görünür; kalın kaplama veya dolgu şüphesinde birden fazla noktadan ölçüm yapılır, gerekirse yıkıcı test önerilir.
Ayar tahmin edilmez. Ölçülür.
Canlı analizde bir ölçümün ekranda nasıl göründüğünü deneyin ya da işletmeniz için teklif isteyin.
- Wikipedia, “Gold plating”
- ABD Federal Ticaret Komisyonu kuyum rehberi, 16 CFR § 23.3 (Cornell LII)
- Wikipedia, “Gold-filled jewelry”
- ABD Federal Ticaret Komisyonu kuyum rehberi, 16 CFR § 23.4 “vermeil” (Cornell LII)
- PURIX X1 ürün sayfası: Sık sorulanlar, “Altın kaplı ya da içi dolgulu parçaları yakalar mı?”