PURIX
Mạ vàng là gì?
Mạ vàng là phương pháp phủ một lớp vàng mỏng lên bề mặt của một kim loại khác.1 Bên ngoài món hàng có màu vàng nhưng thân của nó là một kim loại khác. Ví dụ, một món bạc mạ vàng thường được làm bằng cách lần lượt phủ các lớp đồng, niken và vàng lên thân bạc.1
Ở món hàng mạ, lớp vàng trên bề mặt có thể có kara; nhưng kara này chỉ nói về lớp mỏng đó, không phải toàn bộ món hàng. Vì vậy hàng mạ vàng không giống với vàng đặc có cùng màu.
Các loại mạ và độ dày
Độ dày lớp mạ được ghi bằng micron; 1 micron bằng một phần nghìn milimét.1 Lớp càng dày thì lớp mạ càng bền lâu.1 Các loại thường gặp trong nghề kim hoàn là:
| Loại | Cách làm | Lớp vàng |
|---|---|---|
| Mạ vàng siêu mỏng (gold flash, gold wash) | Lớp mạ rất mỏng | Dưới 0,5 micron 1 |
| Mạ vàng (gold plated) | Mạ | Từ 0,5 micron trở lên 1 |
| Mạ vàng dày (heavy gold plated) | Mạ | Từ 2,5 micron trở lên 1 |
| Vermeil | Mạ vàng trên thân bạc | Ít nhất 2,5 micron 4 |
| Vàng cán phủ (rolled gold plate) | Hợp kim vàng được gắn vào thân bằng phương pháp cơ học | Ít nhất 1/40 tổng trọng lượng kim loại 2 |
| Vàng bọc (gold filled) | Hợp kim vàng được gắn vào thân bằng phương pháp cơ học | Ít nhất 1/20 tổng trọng lượng kim loại 2 |
Ở vàng bọc và vàng cán phủ, lớp vàng ít nhất là 10 kara và kara được ghi phía trước tên sản phẩm.2 Lớp vàng ở các món vàng bọc dày hơn lớp mạ thông thường từ 5 đến 10 lần; thân thường là đồng thau.3
Các ngưỡng trọng lượng và kara này là định nghĩa trong hướng dẫn về trang sức của Ủy ban Thương mại Liên bang Hoa Kỳ.24
Cần xem gì trên dấu?
Trên dấu của hàng mạ và hàng vàng bọc, bên cạnh kara có một phân số hoặc một chữ viết tắt. Các dấu thường gặp nhất ở vàng bọc là 1/20 12K GF và 1/20 14K GF, còn ở vàng cán phủ là các ký hiệu như 1/40 10K RGP.3 Theo hướng dẫn của Hoa Kỳ, với lớp mạ làm bằng điện phân, kara cũng được ghi phía trước tên sản phẩm; ví dụ "12 Karat Gold Electroplate".2
Nghĩa là "12K" hay "14K" trên dấu, nếu bên cạnh có ký hiệu như GF hoặc RGP, cho biết kara của lớp trên bề mặt chứ không phải của toàn bộ món hàng. Còn phân số là phần của lớp vàng trong tổng trọng lượng kim loại của món hàng: 1/20 nghĩa là một phần hai mươi trọng lượng.23
Lớp mạ lộ ra theo thời gian như thế nào?
Độ dày quyết định tuổi thọ của lớp mạ.1 Khi sử dụng, lớp vàng bị mòn và kim loại bên dưới lộ ra. Các món vàng bọc có thể bền từ 10 đến 30 năm khi dùng hằng ngày; nhưng cuối cùng lớp vàng vẫn mòn và kim loại bên dưới lộ ra.3
Dù không bị mòn, màu vẫn có thể thay đổi: ở món hàng có thân bạc, các nguyên tử bạc khuếch tán vào lớp vàng; đồng cũng khuếch tán vào vàng nhưng chậm hơn bạc.1 Sự khuếch tán này có thể làm món hàng xỉn màu trong vài tháng hoặc vài năm, tùy theo độ dày của lớp.1 Thấy màu khác ở các cạnh hoặc ở chỗ bị mòn là một dấu hiệu đáng nghi hàng mạ; nhưng kết quả chắc chắn đến từ phép đo.
Từng bước tại quầy tiệm vàng
Phép đo XRF không làm hư hại món hàng; nhưng nó làm việc trên bề mặt.5 Vì vậy dấu, dấu hiệu mòn và kết quả đo được đánh giá cùng nhau; khi nghi lớp dày, không nên chỉ dựa vào kết quả đo tại một điểm.
Câu hỏi thường gặp
Mạ vàng và vàng bọc (gold filled) có phải là một không?
Không. Ở vàng bọc, hợp kim vàng được gắn vào thân bằng phương pháp cơ học và chiếm ít nhất 1/20 tổng trọng lượng kim loại; lớp này dày hơn lớp mạ thông thường từ 5 đến 10 lần.
Nếu dấu ghi 14K GF thì món hàng có phải 14 kara không?
Không. 14K là kara của lớp vàng trên bề mặt; còn GF cho biết món hàng là vàng bọc. Thân là một kim loại khác.
Vermeil nghĩa là gì?
Là món hàng có thân bạc được mạ vàng; theo hướng dẫn của Hoa Kỳ, lớp vàng phải dày ít nhất 2,5 micron.
Lớp mạ vàng có bong theo thời gian không?
Có. Độ dày quyết định lớp mạ bền bao lâu; ở những chỗ cọ xát, lớp mạ bị mòn và kim loại bên dưới có thể lộ ra.
XRF có phát hiện mọi loại mạ không?
XRF đo bề mặt. Với lớp mạ mỏng, kim loại nền bên dưới hiện ra trong kết quả; nếu nghi lớp mạ dày hoặc hàng độn lõi, hãy đo tại nhiều điểm trên món hàng; có thể cần đến phép thử phá hủy.
Mọi giá trị được đo trong điều kiện thử nghiệm của nhà sản xuất và có thể thay đổi tùy theo hình dạng và bề mặt của mẫu.
Tuổi vàng không đoán. Tuổi vàng phải đo.
Hãy thử phân tích trực tiếp để xem kết quả đo hiển thị trên màn hình như thế nào, hoặc yêu cầu báo giá cho doanh nghiệp của bạn.
- Wikipedia, “Gold plating”
- Hướng dẫn về trang sức của Ủy ban Thương mại Liên bang Hoa Kỳ, 16 CFR § 23.3 (Cornell LII)
- Wikipedia, “Gold-filled jewelry”
- Hướng dẫn về trang sức của Ủy ban Thương mại Liên bang Hoa Kỳ, 16 CFR § 23.4 “vermeil” (Cornell LII)
- Trang sản phẩm PURIX X1: Câu hỏi thường gặp, “Máy có phát hiện hàng mạ hoặc hàng độn lõi không?”